Prowadzenie JDG na ryczałcie ma mnóstwo zalet – płacimy tutaj podatek od przychodu, a nie od dochodu, co przy odpowiedniej marży potrafi dać świetne oszczędności. Kiedy jednak przychodzi do rozliczania składek ZUS i zdrowotnej, sprawa potrafi się skomplikować.
Zamiast przedzierać się przez suche przepisy, rozłóżmy to na czynniki pierwsze. Poniżej przedstawiamy kompletny przegląd tego, ile realnie wynoszą składki na ryczałcie w 2026 roku i jak to sprytnie ogarnąć, żeby nie przepłacać.
KROK 1: Składki społeczne, czyli z jakiego „koszyka” będziemy korzystać.
Wysokość składek społecznych (emerytalnej, rentowej czy wypadkowej) zależy wyłącznie od tego, jak długo prowadzimy naszą firmę. Do wyboru mamy trzy opcje:
- Ulga na start (0 zł składki społecznej)
Dla kogo: Dla początkujących przedsiębiorców. Jeśli dopiero zakładamy JDG i startujemy z biznesem (lub jeśli od zamknięcia lub zawieszenia naszej poprzedniej firmy minęło pełne 60 miesięcy), ulga na start jest naszym punktem wyjścia.
Jak działa: Przez pierwsze 6 miesięcy nie płacimy składki emerytalnej, rentowej i wypadkowej. Nie opłacamy też Funduszu Pracy. Płacimy wyłącznie składkę zdrowotną. Dzięki tej opcji mamy czas na rozkręcenie naszej działalności i zwiększenie swojego zysku na starcie.
- ZUS preferencyjny (ok. 456 zł miesięcznie)
Dla kogo: Dla przedsiębiorców, którym skończyła się ulga na start. Z ZUS-u preferencyjnego możemy korzystać przez kolejne 24 miesiące po wygaśnięciu ulgi.
Jak działa: Podstawą wyliczenia jest tutaj 30% minimalnego wynagrodzenia.
Rozpiska na 2026 rok wygląda następująco:
- Emerytalna: 140,44 zł
- Rentowa: 57,61 zł
- Wypadkowa: 12,04 zł
- Chorobowa (dobrowolna, warto ją płacić ze względu na L4): 17,66 zł
Razem z chorobową nasza składka wyniesie więc ok. 456,18 zł (bez chorobowej: ok. 438,52 zł). Funduszu Pracy nadal nie opłacamy.
- Pełny ZUS (ok. 1 485 zł miesięcznie)
Dla kogo: Dla weteranów biznesu. Wchodzimy w ten tryb po 30 miesiącach od założenia firmy – po 6 miesiącach ulgi oraz 24 miesiącach w trybie preferencyjnym.
Jak działa: Podstawa to już 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.
W 2026 roku wysokości składek wynoszą:
- Emerytalna: ok. 731 zł
- Rentowa: ok. 299 zł
- Wypadkowa: ok. 62 zł
- Chorobowa (dobrowolna): ok. 91 zł
- Fundusz Pracy: ok. 91 zł
Razem z chorobową i FP: ok. 1 485,31 zł.
KROK 2: Składka zdrowotna na ryczałcie – trzy progi, które rządzą naszym portfelem.
W przeciwieństwie do skali podatkowej, na ryczałcie składka zdrowotna nie rośnie liniowo razem z zarobkiem. Jest sztywno przypisana do jednego z trzech progów opartych na rocznym przychodzie narastająco od 1 stycznia.
Próg I (Przychód do 60 000 zł rocznie):
- Składka zdrowotna: 498,35 zł / miesiąc
Idealne rozwiązanie na mniejsze biznesy lub działalność na pół etatu.
Próg II (Przychód od 60 001 do 300 000 zł rocznie):
- Składka zdrowotna: 830,58 zł / miesiąc
Najczęstszy „domowy adres” dla większości programistów, marketerów, copywriterów czy konsultantów pracujących na własnym rachunku.
Próg III (Przychód powyżej 300 000 zł rocznie):
- Składka zdrowotna: 1 495,05 zł / miesiąc
Płacą ją duże biznesy o wysokich przychodach. Nawet w tym najwyższym progu ryczałt pod kątem zdrowotnym bywa o wiele bardziej opłacalny niż 9% płacone na skali podatkowej.
Przykład z życia wzięty: Jak to wygląda u przeciętnego Kowalskiego?
Załóżmy, że jesteśmy freelancerem IT. Korzystamy z ZUS-u preferencyjnego, a nasze miesięczne wpływy na konto to równe 15 000 zł.
- Roczny przychód: 180 000 zł (a więc wskakujemy bezpiecznie w II próg zdrowotny).
- ZUS społeczny (preferencyjny): 456,18 zł,
- ZUS zdrowotny (Próg II): 830,58 zł,
Łączne obciążenie ZUS-em wyniesie więc 1 286,76 zł miesięcznie.
Do tego dochodzi sam podatek ryczałtowy (np. 12% dla branży IT, co przy 15 tys. daje 1 800 zł podatku przed odliczeniami). Całość kosztów stałych i podatków zjada około 3 087 zł z naszego miesięcznego obrotu.
Czy da się te składki wrzucić w koszty? (A raczej: Jak je odliczyć?)
Skoro na ryczałcie nie mamy klasycznych kosztów firmowych (jak zakupy komputera czy paliwa), państwo pozwala na sprytne odliczenia bezpośrednio od przychodu:
Składkę społeczną możemy odliczyć w całości od swojego przychodu (zmniejszając tym samym podstawę, od której płacimy ryczałt).
Także 50% zapłaconej składki zdrowotnej możemy odliczyć od przychodu.
Jak to wygląda w praktyce dla naszego freelancera z 15 000 zł przychodu?
Suma odliczeń: 456,18 zł (społeczne) + (830,58 zł × 50% zdrowotnej) = 871,47 zł
Nowa podstawa opodatkowania: 15 000 zł – 871,47 zł = 14 128,53 zł
Nasz ryczałt (np. 12%) wyniesie wtedy 1 695 zł zamiast 1 800 zł, co jest istotną zmianą dla naszego portfela.
Z powyższych informacji wynika więc jasno, że rozliczanie ryczałtu w 2026 roku sprowadza się do prostej układanki:
- Społeczne: 0 zł / ok. 456 zł / ok. 1 485 zł (zależnie od stażu firmy).
- Zdrowotne: ok. 498 zł / ok. 831 zł / ok. 1 495 zł (zależnie od rocznego obrotu).
Pilnowanie progów przychodowych ma kluczowe znaczenie – przekroczenie granicy 60 tys. zł lub 300 tys. zł oznacza automatyczny skok składki zdrowotnej w górę od kolejnego miesiąca (ewentualne niedopłaty będą wyrównane w rozliczeniu rocznym).
Aby nie przepaść w tabelkach i nie musieć ręcznie sumować każdej faktury, warto korzystać z nowoczesnych narzędzi – na przykład modułów w panelach dla ryczałtowców (takich jak systemy typu Twójryczałt), które na bieżąco pokazują, w którym progu zdrowotnym jesteśmy i ile brakuje do kolejnego limitu. Unikniemy dzięki temu finansowych niespodzianek na koniec roku.